Toplumsal Yapının Gölgesinde Bir Makine: Greyderin Sosyolojik Anlamı Bir araştırmacı olarak sahada geçirdiğim her gün, insanın doğayla, teknolojiyle ve toplumla kurduğu ilişkinin karmaşık katmanlarını yeniden düşünmeme neden oluyor. Bir inşaat alanında yükselen toz bulutları arasında çalışan bir greyderi izlerken, yalnızca bir iş makinası değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet rollerinin, üretim biçimlerinin ve kültürel normların somutlaşmış bir haliyle karşı karşıya olduğumu fark ettim. Bu ağır, gürültülü ve güçlü araç; gücü, kontrolü ve üretkenliği temsil ediyor — yani modern toplumun erkeklik kurgusunun en belirgin sembollerinden birini. Greyder İş Makinası Nedir? Greyder, özellikle yol yapımı ve toprak düzleme işlerinde kullanılan, büyük bıçaklara sahip…
10 YorumGünlük İlham Yazılar
Bodrum Guleti Nedir? – Zamanın Dalgalarında Tarihsel Bir Yolculuk Bir tarihçi olarak geçmişin izlerini sürerken fark ettim ki, bazen bir tekne bile bir uygarlığın aynası olabilir. Bodrum guleti, sadece ahşaptan yapılmış bir deniz aracı değildir; o, Akdeniz’in tuzlu rüzgârında şekillenmiş bir kültürel kimliktir. Bodrum’un limanında sessizce salınan her gulet, Anadolu’nun tarihsel sürekliliğini, denizcilik geleneğini ve insanın denizle kurduğu kadim ilişkiyi anlatır. Tarihin Kıyısında: Guletin Doğuşu Bodrum guletinin kökeni, 19. yüzyılın sonlarına kadar uzanır. O dönemde Ege ve Akdeniz kıyılarında ticaret yapan küçük ahşap tekneler, balıkçılıktan taşımacılığa kadar birçok işte kullanılıyordu. Ancak Bodrum’da doğan gulet tipi, bu tekneler arasında özel bir…
12 YorumEmniyet Kemeri Takılı Değilse Hava Yastığı Açılır mı? Gerçekleri, Mitleri ve Geleceğiyle Bir Güvenlik Meselesi Araba kullanırken küçük gibi görünen bazı detaylar vardır ama hayat kurtarır. Emniyet kemeri de onlardan biri. Ne yazık ki hâlâ aramızda “Ben yavaş gidiyorum, bir şey olmaz.” ya da “Zaten hava yastığı var.” diyen çok. Ama asıl mesele şu: Emniyet kemeri takılı değilse hava yastığı gerçekten açılır mı? Gel bu sorunun kökenine, bugünkü gerçeklerine ve gelecekte bizi nelerin beklediğine birlikte bakalım. — Hava Yastığı Nedir ve Nasıl Çalışır? Önce temele inelim. Hava yastığı (airbag), bir çarpışma anında milisaniyeler içinde şişerek yolcunun kafasını, gövdesini ve hayati…
14 YorumBay Bay Demek Ne Demek? Bir Vedanın Felsefi Anatomisi Bir Filozofun Gözünden “Bay Bay” Bir filozof için kelimeler yalnızca iletişim araçları değil, anlamın varoluş biçimleridir. “Bay bay” ifadesi, gündelik bir selamlaşma ya da ayrılık sözü gibi görünse de, derininde insanın varoluşsal yalnızlığına ve süreklilik arzusuna dair çok daha geniş bir hakikati taşır. “Bay bay” demek, bir bakıma varlığın geçiciliğini kabul etmektir; insanın dünyada kalıcı olmadığını, her buluşmanın bir vedaya gebe olduğunu sezgisel olarak dile getirmesidir. Etik Perspektiften: Vedanın Sorumluluğu Etik açıdan “bay bay” demek, bir ilişkiyi sonlandırma biçimidir. Burada önemli olan, ayrılışın içeriğidir. Birine “bay bay” derken gerçekten onu uğurluyor…
10 YorumAteş Kırmızısı Nasıl Yazılır? Yazım, Anlam ve Kullanımın Sıcacık Rehberi Renklerin isimleri sadece tonları değil, hafızamızı da çağırır: bir elbise, bir logo, bir yol tabelası, bir akşamüstü… “Ateş kırmızısı” dediğimizde gözümüzün önüne alevin en canlı hâli gelir. Peki dilin mutfağında bu renk nasıl yazılır, nereden gelir, bugün hangi alanlarda karşımıza çıkar ve gelecekte nasıl bir anlam katmanı edinebilir? Gelin, samimi bir sohbetin tadıyla derinleşelim. Köken: Ateşin Sıcaklığı + Kırmızının Kökleri “Ateş kırmızısı” bir belirtisiz isim tamlamasıdır. Yapı şöyle çalışır: ateş (tanımlayan) + kırmızısı (tanımlanan). İkinci sözcükteki -sı eki üçüncü tekil kişi iyelik ekidir; yani “ateşin kırmızısı” anlamını verir ama Türkçede…
14 YorumGırnata İsmi Nereden Gelir? Felsefi Bir Bakışla Gırnata… Bu kelime, kulağımıza her ne kadar bir şehir adı gibi gelse de, onun ardında yatan derin anlamlar ve tarihi kökler, üzerine düşülecek çok fazla felsefi soruyu barındırır. Her bir isim, bir halkın tarihini, kültürünü ve değerlerini barındıran bir anlam dünyası oluşturur. Peki, Gırnata ismi nereden gelir? Bu soruya, bir anlamın izini sürerken, onun etik, epistemolojik ve ontolojik boyutları üzerinden de bakmayı deneyelim. Çünkü her kelimenin, onun taşıdığı anlam kadar, taşıdığı kimlikler, algılar ve felsefi yükler de vardır. Etik Bir Yaklaşım: Anlamın ve İsmine Yüklenen Değerler Bir ismin etik boyutunu anlamak, o ismin…
6 YorumGöğsümde Kitle Olduğunu Nasıl Anlarız? Tarihin Derin Katmanlarından Bedenin Sessiz Hikâyesine Bir tarihçi için her iz, bir hikâyenin kalıntısıdır. Toprakta bulduğumuz her fosil, geçmişin sessiz bir tanığıdır; tıpkı bedenimizde hissettiğimiz her değişim gibi. “Göğsümde kitle olduğunu nasıl anlarız?” sorusu, sadece tıbbi bir merak değil; insanın kendi tarihini, bedeninin geçmişini anlamaya yönelik bir sorgulamadır. Tarih boyunca insan, dış dünyayı anlamlandırmadan önce kendi bedeninin gizemini çözmeye çalıştı. Bu yazıda, göğüsteki kitlelerin fark edilmesinden yola çıkarak, insanlığın bilgiyle, korkuyla ve farkındalıkla olan tarihsel yolculuğunu inceleyeceğiz. Tarihin Başlangıcı: Bedenle İlk Karşılaşma İlk çağlarda insan, bedenini bir harita gibi okumayı bilmiyordu. Antik Mısır ve Mezopotamya’da…
12 YorumHangi Para Haram Olur? | “Kazanç mı, Kılıf mı?” Tartışmasını Açıyorum Peşin konuşayım: Paramızın rengi yok ama ahlakı var. Ve evet, “hangi para haram olur?” sorusunda gri alanlara sığınıp rahatlamayı bırakmanın zamanı geldi. Çünkü kılıf çok; vicdan tek. Bugün tartışmayı kışkırtıcı bir yerden açıyorum: Sadece rüşvetle, faizle, kumarla sınırlı zannettiğimiz haram para, aslında modern çağın kılık değiştirmiş gelir kalemlerinde saklanıyor. Hadi birlikte o maskeleri indirelim. Uyarı: Bu yazı, “herkes böyle yapıyor” cümlesini savunma olarak kabul etmiyor. 1) Rüşvet, Komisyon, “Teşekkür Zarfı”: İsmi Değişse De Mahiyeti Aynı Adına “komisyon”, “hizmet bedeli”, “teşekkür” dense de; kamu gücü veya erişim ayrıcalığı kullanılarak sağlanan…
12 YorumGonore Antibiyotikle Geçer mi? Tarihin Mikroskobik Yüzü Bir tarihçi için hastalıklar yalnızca biyolojik olaylar değildir; onlar toplumların, medeniyetlerin ve zihniyetlerin aynasıdır. Gonore gibi bir hastalığın tedavi süreci, sadece bir tıbbi mücadele değil, aynı zamanda insanlığın bilgiyle, ahlakla ve iktidarla kurduğu ilişkinin tarihsel izlerini taşır. Geçmişi anlamak, bugünü çözmektir; çünkü mikroskobun altında gördüğümüz bakteriler kadar, onların etrafında şekillenen düşünceler de insanlık tarihinin bir parçasıdır. Antik Çağlardan Antibiyotik Çağına Gonore, insanlık tarihinin en eski cinsel yolla bulaşan hastalıklarından biridir. Eski Yunan’da “erkeklerin rahatsızlığı” olarak anılırken, Orta Çağ Avrupa’sında Tanrı’nın cezası olarak görülürdü. Bu dönemde tedavi yöntemleri, inançla tıbbın iç içe geçtiği bir…
14 YorumCizye Vergisi Neden Alınır? Tarih, İnanç ve Toplum Üzerine Farklı Bakış Açıları Merhaba sevgili okur, Bugün biraz tarih, biraz inanç, biraz da vicdan kokan bir konudan bahsetmek istiyorum: “Cizye vergisi neden alınır?” Bu mesele, hem tarih boyunca dinler arası ilişkilerde hem de toplumsal adalet tartışmalarında sık sık karşımıza çıkar. Ben de bu yazıda, konuyu tek bir yönüyle değil; farklı zihinlerin ve kalplerin penceresinden ele almak istiyorum. Çünkü bazıları için cizye, bir düzen vergisidir; bazıları içinse eşitliğe gölge düşüren bir uygulamadır. Gelin, birlikte düşünelim. Cizye Vergisinin Kökeni: Tarihsel Arka Plan Cizye, İslam hukukunda Müslüman olmayan vatandaşlardan alınan bir tür koruma vergisidir.…
8 Yorum